Podwyższone koszty uzyskania przychodu powodują, iż tylko 50% przychodu podlega opodatkowaniu. Jest to bardzo korzystne z punktu widzenia podatnika, który ma prawo do zastosowania takich kosztów.
Warto więc postawić pytanie – kiedy można zastosować podwyższone koszty uzyskania przychodu?
Czym są autorskie, podwyższone koszty uzyskania?
Niektórzy podatnicy mają prawo do korzystania z podwyższonych kosztów uzyskania przychodów w przypadku przekazywania dzieła (praw majątkowych), do którego mają wyłączne prawa. Mowa tu o 50% kosztach uzyskania przychodów, które często nazywane są autorskimi kosztami uzyskania przychodów.
Zanim podatnik zastosuje podwyższone koszty uzyskania przychodów, musi zbadać czy posiada uprawnienia do ich użycia. Podwyższone koszty uzyskania przychodów odnoszą się bowiem tylko do określonych przychodów, czyli do określonych źródeł przychodów.
Podwyższone koszty uzyskania przychodów odnoszą się do ustalonego w umowie wynagrodzenia. Powstaje w tym miejscu pytanie – kiedy podatnicy mogą zastosować podwyższone – 50% koszty uzyskania przychodów?
Odpowiedzi na to pytanie należy poszukać m.in. w zapisach art. 22 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, zwanej dalej ustawą o PDOF), ale nie tylko.
Zgodnie z art. 18 ustawy o PDOF za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z:
- praw autorskich w rozumieniu odrębnych przepisów, oraz
- praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów,
- praw do projektów wynalazczych,
- praw do topografii układów scalonych,
- praw do znaków towarowych i wzorów zdobniczych,
- odpłatnego zbycia ww. praw.
Podwyższone – 50% koszty uzyskania przychodów znajdują zastosowanie do niektórych przychodów z praw majątkowych. Do jakich konkretnie?
Podwyższone koszty uzyskania przychodów a rodzaj uzyskiwanych przychodów
Pracownicy mogą stosować miesięczne zryczałtowane koszty uzyskania przychodów – 250 zł albo 300 zł. Jeżeli dodatkowo otrzymują wynagrodzenie za korzystanie albo ze przeniesienie praw majątkowych, wówczas do tej części wynagrodzenia mogą zastosować 50% koszty uzyskania przychodów.
Osoby posiadające umowy cywilnoprawne mogą stosować 20% koszty uzyskania przychodów albo 50% koszty, jeżeli otrzymują wynagrodzenie za korzystanie albo za przeniesienie praw majątkowych.
Zatem kiedy konkretnie można zastosować 50% koszty uzyskania przychodów?
Zgodnie z art. 22 ust. 9 ustawy o PDOF 50% koszty uzyskania przychodu mogą być zastosowane wobec:
- zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego,
- opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego, otrzymanej w pierwszym roku trwania licencji od pierwszej jednostki, z którą zawarto umowę licencyjną,
- korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów lub rozporządzania przez nich tymi prawami – w wysokości 50% uzyskanego przychodu – z tym, że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe.
Zastosowanie podwyższonych kosztów uzyskania przychodów |
||
Rodzaj wynagrodzenia | Czego dotyczy wynagrodzenie | Wysokość kosztów uzyskania przychodów |
Wynagrodzenie twórcy za przeniesienie prawa własności | Przeniesienie praw do wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego, | 50% uzyskanego przychodu |
Opłata licencyjna za przeniesienie prawa stosowania | Przeniesienie praw do wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego | 50% uzyskanego przychodu |
Wynagrodzenie z tytułu korzystania przez twórców (niektóre zawody zawarte w poniższej tabeli) | Korzystanie z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych rozporządzania przez nich tymi prawami | 50% uzyskanego przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne |
W jakich źródłach przychodów mogą znaleźć zastosowanie podwyższone koszty uzyskania przychodów?
- przychody ze stosunku pracy,
- przychody z umowy zlecenie i innych pochodnych umów,
- przychody z umowy o dzieło,
- przychody z umowy o korzystaniu lub zarządzaniu prawami autorskimi.
Podwyższone koszty uzyskania przychodów wynoszą 50% uzyskanego przychodu ze źródeł przychodu kwalifikujących się do zastosowania ww. podwyższonych kosztów.
Jeżeli zawarta umowa dotyczy wynagrodzenia z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich lub artystów wykonawców z praw pokrewnych (lub rozporządzania przez nich tymi prawami) to 50% koszty uzyskania przychodów mogą być zastosowane w tym wypadku tylko do rodzajów przychodów zaprezentowanych w poniższej tabeli.
Rodzaje przychodów kwalifikujących się do 50% kosztów uzyskania przychodów z tytułu wynagrodzenia za korzystanie przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych lub rozporządzania przez nich tymi prawami |
|
Lp. | Rodzaj przychodu |
1. | Działalność twórcza w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, inżynierii budowlanej, urbanistyki, literatury, sztuk plastycznych, wzornictwa przemysłowego, muzyki, fotografiki, twórczości audialnej i audiowizualnej, programów komputerowych, gier komputerowych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego, sztuki ludowej oraz dziennikarstwa |
2. | Działalność artystyczna w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki |
3. | Produkcja audialna i audiowizualna |
4. | Działalność publicystyczna |
5. | Działalność muzealnicza w dziedzinie wystawienniczej, naukowej, popularyzatorskiej, edukacyjnej oraz wydawniczej |
6. | Działalność konserwatorska |
7. | Prawo zależne do opracowania cudzego utworu w postaci tłumaczenia (rozporządzanie i korzystanie z opracowania zależy od zezwolenia twórcy utworu pierwotnego (prawo zależne), chyba że autorskie prawa majątkowe do utworu pierwotnego wygasły. W przypadku baz danych spełniających cechy utworu zezwolenie twórcy jest konieczne także na sporządzenie opracowania |
8. | Działalność badawczo-rozwojowa, naukowa, naukowo-dydaktyczna, badawcza, badawczo-dydaktyczna oraz prowadzona w uczelni działalności dydaktycznej |
Jak widać zastosowanie podwyższonych kosztów uzyskania przychodów znajduje zastosowanie do szerokiego grona rodzajów działalności.
Ograniczenia i limity podwyższonych kosztów uzyskania przychodów
Należy wspomnieć w tym miejscu o bardzo ważnym ograniczeniu.
50% koszty uzyskania przychodu nie mogą w roku kalendarzowym przekroczyć kwoty 120.000 zł (kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej). Jeżeli podatnik posiada kilka zawartych umów i do przychodów z tych umów podatnik ma prawo zastosować 50% koszty uzyskania przychodów, to suma kosztów dotycząca wszystkich tych przychodów (z tych umów) nie może być większa niż 120.000 zł. Nadwyżka kosztów ponad 120.000 zł nie będzie mogła korzystać z 50% kosztów uzyskania przychodów. Powyższe ograniczenie kosztów do limitu rocznego 120.000 zł informuje podatnika, iż może osiągnąć maksymalnie 240.000 zł przychodu z praw majątkowych, do których ma prawo w 100% zastosować podwyższone koszty uzyskania.
Co jeszcze?
Zgodnie z PDOF, jeżeli podatnik osiąga przychody z praw majątkowych do których znajdują zastosowanie 50% koszty uzyskania przychodów i jednocześnie osiąga przychody ze stosunku pracy zwolnione z podatku dochodowego na podstawie:
- ulgi dla młodych, albo
- ulgi dla pracujących seniorów, albo
- ulgi dla rodzin wielodzietnych,
- ulgi dotyczącej zmiany rezydencji podatkowej na polską.
– to suma łącznych autorskich kosztów uzyskania przychodów oraz przychodów zwolnionych od podatku PIT w zakresie przychodów ze stosunku pracy nie może przekroczyć w roku podatkowym kwoty 120.000 zł.
Jeżeli podatnik udowodni, że koszty uzyskania przychodów były wyższe niż:
- 50% koszty uzyskania przychodu lub
- od sumy limitu 120.000 zł
- to ma prawo przyjąć koszty uzyskania przychodów w kwocie faktycznie poniesonej.
Podwyższone koszty uzyskania przychodów - przychody z działalności gospodarczej
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o PDOF przychodem z działalności gospodarczej są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
U czynnych podatników VAT przychodem z działalności jest przychód pomniejszony o należny podatek VAT (od sprzedaży).
Do przychodów z działalności gospodarczej nie mają zastosowania podwyższone 50% koszty uzyskania przychodów.
Krzysztof Ulicki
Główny Księgowy
Krzysztof Ulicki
Główny Księgowy